Overlevende belastingsbetalers na het bloedbad van 1572
Op 1 december 1572 richtte een afdeling van het Spaanse leger een bloedbad aan in het vestingstadje Naarden. Volgens WIKI pedia overleefden slechts 60 personen. Volgens andere bronnen werden 400 burgers vermoord. (1) (2)
Wanneer ik tijd had, zou ik graag een onderzoekje willen doen naar de Naardense 'belasting gegevens' van 1572 tot 1577. De belastingboeken zijn in Europa de meest betrouwbare historische bronnen. In 1572 bezaten veel burgers in Naarden een akkertje. In die periode (en eeuwen daarna) werd 'spaargeld' vaak belegd in grond. In Gooiland zijn de Gaarderboeken bewaard gebleven. De Koptiendenbetalers (over akkergrond) werden ieder jaar in een boekje genoteerd. Deze boekjes (vanaf 1502 tot ca. 1838) liggen in het Archief van Noord Holland. Dr. A.C.J. de Vrankrijker heeft de 'Koptienden' uitvoerig beschreven in zijn boek 'Naerdincklant' (1947) .
Men schat dat er omstreeks 1572 ongeveer 400 haardsteden waren binnen de vestingwallen van Naarden. Dat wil zeggen ca. 400 hoofdbewoners, bestaande uit mannen en enkele weduwen. In die tijd waren er ca. 100 inwoners van de vesting die koptienden betaalden. Grofweg zou 1 op 4 van de hoofdbewoners een stukje grond rond de vesting hebben bezeten.
Het is bekend dat men tijdens de tachtigjarige oorlog bij een brandschatting vaak bedreigd werd met: ‘’ Je geld of je leven”. Niet altijd hield een lansknecht zich aan zijn woord. De meeste mensen hadden overigens geen geld. Hoe het zij, in het koptiendenregister van 1579 staan nog ca. 100 namen. Het Koptiendengaderboek dat na 1572 werd bijgehouden stamt uit 1577. De inhoud van dat boek heb ik opgevraagd bij het archief. Uit die gegevens is op te maken of de ingeschrevenen het bloedbad hebben overleefd of dat het om erfgenamen gaat. _______________________________
Folio (verso) volgnr. Naam 1566
f 04 v 2 Evert Gerritsz N
f 04 verso v 1 Jan Fransz Boutsz N
f 05 v 2 Evert Jan Gerritsz N
f 05 v 3 Eewolt Jansz N
f 05 v 4 Gerit Ewelts N
f 05 verso v 117 Thoenge Claesz Hendrickx N
f 05 verso v 10 Jan van Eck Naarden TOT MONKENDAN [1 ‘is te }
f 05 verso v 6 Lambert Thimans N
f 05 verso v 7 Jacop Huberts N
f 05 verso v 8 Wolter Stevense N
f 05 verso v 9 Lambert Evertz Naarden
f 05 volg 5 Cors Franse Naarden
f 06 v 12 Deliaen Cornelisz Dcht Naarden (‘t middelstew buijtendijcks)
f 06 v 13 Jan Dircxz N
f 06 v 14 Marten Martensz N
f 06 v 15 Wijllem Volkesz N
f 06 verso v 18 Emmien Gerrit Folcxz N
f 06 verso v 118 Reijer Gerrit Folcxz N
f 06 verso v 16 Willem Geritz N
f 06 verso v 17 Reijer Rutgersz N
f 06 verso v 19 Lambaert Cornelisz N
f 06 verso volg 20 Cornelis Elberts Naarden
f 06 volg 11 Beer Gijsbertsz Naarden
f 07 v 21 Wolcken Elbertsz N
f 07 v 22 Merten Lap N
f 07 v 24 Willemtge Feecken N
f 07 v 25 Jacop Gerrit Roelofs N
f 07 v 26 Jacop Everts N
f 07 v 31 Thonis Dirkz Naarden
f 07 v 32 Sijborch Jan Elisz N
f 07 v 33 Willem Lanfez N
f 07 v 34 Jan Jansz N
f 07 verso v 28 Claes Evertz N
f 07 verso v 30 Willem Jansz N
f 07 verso volg 27 Cornelis Gisbertz Naarden
f 07a verso v 35 Jan Jansz Graft JONGHEN N
f 07a verso v 36 Pors Lubbersz N
f 07a verso volg 37 Eelt Jansz Naarden .
f 07a verso volg 38 thoenis diemerse naarden
f 07a-verso volg 38 thoenis diemerse naarden
f 08 v 39 Ghijsbert Jansz Naarden
f 08 v 40 Jacop Cornelisz N
f 08 v 41 Ansch Gijsbert Jansz N
f 08 verso v 42 Gerrit Claesz Quick N
f 08 verso v 43 Evert Jansz N
f 08 v 44 Elbert Gerritsz f 09 v 45 Eldghen Tijmens huisvrouw Jan Gerritsz N
f 09 v 46 Jan Meijns Thomijsz N
f 09 v 47 Gerrit Dirickz N
f 09 v 48 Gerrit Dirickz N
f 09 verso v 49 Jan Meijns Backer N
f 09 verso v 51 Lijsghen Meijns N
f 09 verso v 52 Sijmoen Jacopsz N
f 09 verso v 53 Henrick Claesz Botter N
f 09 verso volg 50 Beer Jansz Naarden
f 10 verso v 63 Jan Jansz Lap N
f 10 v 54 Geert Evertsz N
f 10 v 55 Claes Joesten N
f 10 v 56 Tijma: Peter Tijma:z: N
f 10 v 57 Claes Diericks Saill N
f 10 verso v 59 Heijnrick Jansz Naarden
f 10 verso v 58 Jan Reijersz N
f 10 v 61 Convent, van oude Naerden f 10 verso v 62 Fije Thonijsz N
f 10 v 63 Jan Jansz Lap N f 10 verso v 60 Jonghe Coma: Jaap N
f 11 v 64 Jan Ghijsbertz N
f 11 v 65 Jacop Dirck Jacopz N
f 11 v 66 Susteren, die f 11 v 67 Grietge Peeter Bruijne WEDUWE N
f 11 verso v 71 N Peeter Goessens Kan
f 11 verso v 72 Jan Deijn Naarden TOT MONICKENDAM
f 11 verso v 69 Gijsbert Gerritsz Boll N
f 11 verso v 70 Gerrit Claes MEIJSTER N
f 11 volg 68 Aert Jacopsz Foel naarden
f 12 v 73 Jan Brasser N
f 12 v 74 Jacob Gerbrants Naarden
f 12 verso v 75 Gijsbertgen Lauwe dr. WEDUWE N
f 12 verso v 76 Vredric Jansz N
f 12 verso v 78 Willem Bouts N
f 12 verso v 77 Cornelis Aerts Lap N
f 13 v 80 Elbert Jacob Potter N f 13 v 81 Hubert Janz N
f 13 v 82 Gerit Elbertz N
f 13 v 83 Jan Melijesz N
f 13 verso v 84 Jan Petersz N
f 13 v 85 Outaer, dat Heijlich Cruus f 13 v 86 Outaer, onze lieve Vrouwe f 13 verso v 87 Jacop Outar SUNCT N
f 13 verso v 88 Jan Ghijsbertz N
f 13 verso v 89 Claes Gijsbertsz Lap N
f 13 volg 79 Cornelis Pouwels Naarden
f 14 v 91 Thoenis Claes Geerb: naarden
f 14 v 90 Jan Willems Glaesmacker N
f 14 v 92 Gerrit Cornelisz N
f 14 v 93 Willem Jacopz N f 14 v 94 Altaer, Sinte Anna tot Naerden
f 14 v 95 Frans Aertsz N (tot Amsteredam)
f 14 verso Hillegondt Cornelisz Florens WEDUWE N
f 14 verso v 96 Cornelius Heinrickz Naarden
f 14 v 100 Altaer, 'T Heijlich Sacraments f 14 verso v 101 Peter Claesz N
f 14 verso v 98 Jacop Heijn N
f 14 verso v 99 Loij Altaer SINTE N
f 15 v 102 Henrick Jacopsz Snijer N
f 15 v 103 Heijnrick Claesz N f 15 v 104 Sieckhijs ('T) Bijne Naerden
f 15 v 105 Derrick Claesz Dieicxz Naarden
f 15 v 106 Claes Jacopz N
f 15 verso v 107 Huijbert Gerritsz N TOT WEESOP
f 15 verso v 109 Jan Melijesz N
f 15 verso v 111 Heijnrick Dircxz N
f 15 verso volg 108 Cornelis Gasthuijs Naarden
f 15 verso volg 110 Deeick Reick Naarden (te Cortenhoef)
f 15 verso volg 110 Deeick Reick Naarden (te Cortenhoef)
f 16 v 112 Jan Berens N
f 16 v 113 Tijma: Willems N
f 16 v 114 Jaep Thoenis N
f 16 v 115 Jacop Jansz DIE COSTER N
f 16 v 116 Peter Claesz N
f 16 v 119 Bouwt Derrick Naarden
f 18 v 106 Claas Thoenisz N
f 19 v 1 Willem Jacopz Bussum
f 19 v 24 Peter Tijmaz Bussum
f 19 v 3 Jan Frerixs Bussum TOT NAERDE
f 19 v 4 Ghijsbert Jansz Bussum
f 19 verso v 10 Gerbert Ariaensz WEESKINT Adriaen Timansz Bussum
f 19 verso v 11 Heijnric Geritz KIJND Bussum
f 19 verso v 13 Jacop Elbertz Bussum
f 19 verso v 7 Heijnrick Jansz Bussum
f 19 verso v 9 Jan Jacopz Bussum
f 20 v 14 Claes Simonsz LEEN Bussum
f 20 v 15 Jan Herma:z Bussum
f 20 v 16 Dirck Jansz Bussum Oue Bussum
f 20 v 16 Dirck Jansz Bussum Oue Bussum
f 20 v 17 Frerick Gerritsz Bussum
f 20 verso v 20 Gerrit Volkesz Bussum
f 20 verso v 21 Ghijsbert Thonisz Bussum
f 20 verso v 22 Lubbertgen Kuijpers Bussum [2 Tot noch
f 70 verso v 29 Joest Claesz
________________________________________________________________
[1] ís te land gelegen int middelste buijten dijcks
[2] Tot noch toe na die moeder van Jannege Packebiers bevraeghen
Elbert Ebbes Vos van Oude Naarden _______________________________________ Naam Folio Volgnummer 1566
Aert Jacopsz Foel N f 11 – 68 Altaer, Sinte Anna f 14 -94 Altaer, 'T Heijlich Sacraments f 14 - 100 Ansch Gijsbert Jansz N f8 – 41
Beer Gijsbertsz N f 6 - 11
Beer Jansz N f9v – 50
Bouwt Derrick N f 16 - 119
Claas Thoenisz N f 18 – 106
Claes Diericks Saill N f 10 – 57
Claes Evertz N f7 – 28
Claes Gijsbertsz Lap N f13v – 89
Claes Jacopz N f 15 – 106
Claes Joesten N f 10 – 55
Claes Simonsz LEEN Bussum f 20 - 14
Convent, van oude Naerden f 10 -61 Cornelis Aerts Lap N f12v - 77
Cornelis Elberts N f 6 – 20
Cornelis Gasthuijs N f 15v – 108
Cornelis Gisbertz N f 7 – 27
Cornelis Pouwels N f 13 – 79
Cornelius Heinrickz N f14v – 96
Cors Franse N f 5 - 5
Deeick Reick N (te Cortenhoef) f 15v – 110
Deeick Reick N (te Cortenhoef) f15v - 110
Deliaen Cornelisz Dcht N f 6 – 12 [1]
Derrick Claesz Dieicxz N f 15 – 105
Dirck Jansz Bussum Oue Bussum f 20 – 16
Eelt Jansz N f 7 – 37
Eewolt Jansz N f 5 - 3 Elbert Jacopsz Potter f 13 - 80
Eldghen Tijmens huisvrouw Jan Gerritsz N f9 - 45
Emmien Gerrit Folcxz N f 6 – 18
Evert Gerritsz N f 4 - 2
Evert Jansz N f8 - 43
Fije Thonijsz N f10v – 62
Frans Aertsz N (tot Amsteredam) f 14 – 95
Frerick Gerritsz Bussum f 20 – 17
Geert Evertsz N f 10 - 54
Gerbert Ariaensz WEESKINT Adriaen Timansz Bussum f 19v – 10
Gerit Elbertz N f 13 – 82
Gerit Ewelts N f 5 - 4
Gerrit Claes MEIJSTER N f 11v - 70
Gerrit Claesz Quick N f8 – 42
Gerrit Cornelisz N f 14 – 92
Gerrit Dirickz N f9 – 47
Gerrit Dirickz N f 9 – 48
Gerrit Volkesz Bussum f20v -20
Ghijsbert Jansz Bussum f19
Ghijsbert Jansz N f 8 – 39
Ghijsbert Thonisz Bussum f20v – 21
Gijsbert Gerritsz Boll N f11v – 69
Gijsbertgen Lauwe dr. WEDUWE N f12v – 75
Grietge Peeter Bruijne WEDUWE N f 11 – 67
Heijnric Geritz KIJND Bussum f 19v - 11
Heijnrick Claesz N f 15 – 103
Heijnrick Dircxz N f 15v - 111
Heijnrick Jansz Bussum f 19v – 7
Heijnrick Jansz N f10v – 59
Henrick Claesz Botter N f 9 – 53
Henrick Jacopsz Snijer N f 15 – 102
Hillegondt Cornelisz Florens WEDUWE N f 14v? – 95
Hubert Janz N f 13 – 81
Huijbert Gerritsz N TOT WEESOP f 15v – 107
Jaap Jonghe Coma: N f10v – 60
Jacob Gerbrants N f 12 – 74
Jacop Cornelisz N f8 – 40
Jacop Dirck Jacopz N f 11 – 65
Jacop Elbertz Bussum f 19v – 13
Jacop Everts N f 7 – 26
Jacop Gerrit Roelofs N f 7 - 25
Jacop Heijn N f14v – 98
Jacop Huberts N f 5 -7
Jacop Jansz DIE COSTER N f 16 – 115
Jacop Outar SUNCT N f 13v - 87
Jaep Thoenis N f 16 – 114
Jan Berens N f 16 - 112
Jan Brasser N f 12 – 73
Jan Deijn Naarden TOT MONICKENDAM f11v -72
Jan Dircxz N f 6 – 13
Jan Fransz Boutsz f 4 - 1
Jan Frerixs Bussum N f 19 - 003
Jan Gerritsz N f 5 -2
Jan Ghijsbertz N f 11 – 64
Jan Ghijsbertz N f13v – 88
Jan Herma:z Bussum f 15 - 15
Jan Jacopz Bussum f 19v - 9
Jan Jansz N f7 – 34
Jan Jansz Lap f10- 63 Jan Jansz Graft JONGHEN N f 7 – 35
Jan Jansz Lap N f10v – 63
Jan Meijns Backer N f9 - 49
Jan Meijns Thomijsz N f9 - 46
Jan Melijesz N f 13 – 83
Jan Melijesz N f 15v – 109
Jan Petersz N f13v – 84
Jan Reijersz N f10v – 58
Jan van Eck N TOT MONKENDAN f 5 -10 [1]
Jan Willems Glaesmacker N f 14 - 90
Joest Claesz (er stond f 70) f 20 - 29
Lambaert Cornelisz N f 6 – 19
Lambert Evertz N f 5 - 9
Lambert Thimans N f 5 - 6
Lijsghen Meijns N f9 – 51
Loij Altaer SINTE N f14v – 99
Lubbertgen Kuijpers Bussum [2] f 20v - 22
Marten Martensz N f 6 -14
Merten Lap N f7 – 22 Outaer, dat Heijlich Cruus f f 13 - 85 Outaer, onze Lieve Vrouwe f 13 - 86
Peeter Goessens Kan N f11v – 71
Peter Claesz N f 14 v – 101
Peter Claesz N f 16 – 116
Peter Tijmaz Bussum f 19 - 24
Pors Lubbersz N f7 - 36
Reijer Gerrit Folcxz N f 6 – 118
Reijer Rutgersz N f 6 – 17 Sieckhuijs. ('T) , Bijne Naerden
Sijborch Jan Elisz N f 7 – 32
Sijmoen Jacopsz N f 9 – 52
Thoenge Claesz Hendrickx f 5 – 117
Thoenis diemerse N f 7 – 38
Thoenis Claes Geerb: N f 14 - 91
Thoenis diemerse N f7a - 38
Thonis Dirkz N f 7 - 31
Tijma: Peter Tijma:z: N f 10 - 56
Tijma: Willems N f 16 – 113
Vredric Jansz N f12v – 76
Wijllem Volkesz N f 6 – 15
Willem Bouts N f 12v – 78
Willem Geritz N f 6 - 16
Willem Jacopz Bussum f19
Willem Jacopz N f 14 – 93
Willem Jansz N f7 – 30
Willem Lanfez N f7 – 33
Willemtge Feecken N f 7 – 24
Wolcken Elbertsz N f 7 – 21
Wolter Stevense N f 5 – 8
_________________________________________
12 [1] ’t middelste buijtendijcks
16 Elbert Ebbes Vos van Oude Naarden
17 [1] ís te land gelegen int middelste buijten dijcks
18 [2] Tot noch toe na die moeder van Jannege Packebiers bevraeghen
N = Naarden ___________________________________ Naarden – Koptiendenregister 1579
Voornaam - folio nummer
Anna andriessz 3
Ansch Ghysbert Jansz 8
Aert Jacobsz tollen 11
Ael Jacob bouts dirrick gerritsz wewe 14 Ael Jacobs Bouts, weduwe van Dirrick Gerrits
Aert Jansz Lap 16
Antonis thymansz 16
Bout cornelisz 8
Beer Jansz 9
Cors fransz 3
Cornelis elbertsz 5
Cornelis ghysbertsz 6
Claes Jan evertsz 6
Claes Joestensz 9
Claes diricksz Zave 10
Cornelis aertsz Lap 12
Cornelis pouwelsz 12
Cornelis Heynricksz 12
Cornelis heynrick Jacobsz 14
Cornelis gasthuys meyster 14
De kinderen van Ewolt gerritsz 3
Die Susteren tot Naerden 9
Die wewe van Elbert gerritsz schuyt 13
Dirck boutsz 15
Dignman claesz 15
Dirck Heyricksz 16
Evert Jan gerritsz 3
Ewolt Jansz 3
Evert Jansz 8
Elfgen thymen Jan gerritsz huyff 8
Elbert Jacobsz potter 13
Elbert Jacobsz 16
Fye thonis 10
Freeck Jansz 12
Frans aertsz tot amsterdam 13
Gerrit eelten 4
Ghysbert elbertsz schuyt 7
Ghysbert Jansz 8
Gerrit claesz nick 8
Gerrit evertsz 9
Grietgen peter bruyen weese 11
Ghybert gerritsz toet 11
Gerrit Lambertsz raetmaecker 12
Gerrit cornelisz 13
Gerrit roelofszen 16
Ghysbert corneliszen 16
Gerrit claes ghysbertsz 16
217 folio 2
Heynrick claesz potter 9
Heynrick Jansz 10
Heynrick Jan ghijsen 11
Hillegont cornelis wewe 13
Huybert gerritsz 14
Jan franz bouts 3
Jacob huybertsz 3
Jonge Willem gerritsz man van Loesrecht 5
Jacob gerrit roelofszen 6
Jacob gerritsz 6
Joost claesz 6
Jan Jansz in zijn vaders plaets 7
Jonge Jan Jansz grafl 7
Jan meyns tonisz 8
Jonge gerrit dirricksz 9
Jan reyersz 10
Jonge coman Jacobs 10
Jan aert Lap 10
Jacob Willem Jacobsz 10
Jan Brasser tot monickendam 12
Jacob gerbrantsz 12
Jan melisz Huesen 13
Jan Willemsz glaesmacker 13
Joannis Beeren 14
Jacob tonisz 15
Jacob Jansz de Wilde 15
Joannes roelen tot moncikendam 15
Jacob petersz 15
Jan Reytersz bernetel 15
Lambert Jan evertsz 4
Lambert cornelisz 4
Lysgen meynsz 9
Lou fransz 12
Lambert Willemsz raemaicker 16
Meijster meerten Louwenszen 4
Merten mertensz 4
Mr Lambert Lap schout 5
Mr gerrit claesz 11
Mr Jan Deyn 11
Neeltgen Jacob meynsz 8
Onse Lieve vrouwe altaer 13
Peter claesz van amsterdam 1.
Peter heynricksz proen 16
Reyertgen gerrit folckensz 4
Rutger reyersz 16
Sis gerritsz 9
Sint Jacob altaer 9
Sint Anna altaer 13
Sint Loeyen altaer 13
Sieck Huys te naerden 14
Tgast huys 6
Tonis dirriksz 7
Tonis Dimmer 8
Theymen claes tymensz 9
Theylich cruys 13
Theylich sacraments 14
Trijntgen teyertsz 15
Trijntgen Willem Jan Lamfertsz 16
Tonis Lamfsen kynderen 16
T convent van oude naerden 10
Vlcken elbertsz 5
Volcken corn: Heynricksz 7
Wouter stevensz 3
Willem folckensz 4
Willemtgen feecken 6
Willemgen Jans alias louwe 7
Willem Jan Lamffertsen 7
Willem boutsen 12
Willem Jacobsz op Koppelen 13
Transcriptie: Wim Willard 01-11-2010
___________________________________ Noten: (1) "Cort verhael van de tyransche moort ende masacre deser stede" (2) Ach Lieve Tijd : Duizend jaar het Gooi, de Gooiers en hun oorlogen en rampen. (blz. 60) ___________________________________________________ OPMERKING: In 1572 werd Naarden uitgemoord door de Spanjaarden. De vermoorde burgers staan dus niet meer in het koptiendenboek van 1573. De koptiendenbetalers van 1566 zijn zo goed als gelijk aan die van 1572. De lijst van 1579 zal wel in grote lijnen overeenkomen met die van 1577. Het is jammer dat in de verschillende verhalen over het Bloedbad geen duidelijke bronnen worden genoemd. | 
